اذكار ( azk r ) ع . ج ذكر . اذكار ( azk r ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - دعاها و وردهائى كه در ستايش و سپاس خداوند مكررا بر زبان جارى مىكنند . اذكار ( ezk r ) م . ع . اذكره اذكارا : ياد آورد آن را . و اذكرت المراة : پسر زاد آن زن . و ما اسمك اذكره ( بصيغة المتكلم من المضارع من الثلاثى ) و يا ما اسمك اذكره ( بصيغة الامر من الافعال ) يعنى چه نام دارى ياد بده . اذكار ( ezzek r ) م . ع . اذكره اذكارا : يا ذكر آن را . و به ياد آورد آن را . اذكر ( azkar ) ص . ع . هو اذكر منه : وى تيز و تندتر است از آن . اذكى ( azk ) ص . ع . طيب اذكى : بوى خوش تيز و قوى بو . اذكياء ( azki ' ) م . ع . ج ذكىّ . اذل ( azall ) ص . ع . خوارتر و فرومايه و دون‌تر و كمينه‌تر . و رام‌تر و مطيع‌تر . اذلا ( azell ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان خوار و ذليل و فرومايه . اذلاء ( azell ' ) ع . ج ذليل . اذلاق ( ezl q ) م . ع . اذلق السكين اذلاقا : تيز كرد آن كارد را . و اذلق الصوم او السموم : سست كرد روزه و يا سموم فلان را . و اذلق الطائر : سرگين انداخت آن مرغ . و اذلقه : بىآرام كرد او را . و اذلق السراج : روشن كرد چراغ را . و اذلق الضب : آب ريخت در سوراخ سوسمار تا بيرون آيد . اذلال ( azl l ) ا . ع طريقهء شخص و روش و جاء على اذلاله : بطور و طريقهء خود آمد . و دعه على اذلاله : بگذار او را بطريقهء خود . و امور الله جارية اذلالها او على اذلالها : يعنى كارهاى خدا بروش و مجارى خود جاريست . و اذلال الناس ج ا . : مردم كم‌پايه . و نيز اذلال : ج ذلّ . اذلال ( ezl l ) م . ع . اذله اذلالا : خوار پنداشت او را . و خوار داشت و نرم گردانيد . و اذل البعير الصعب : بركشيد كند را از سر شتر سركش تا لذت يابد با وى و انس و الفت گيرد . و اذل فلان : صاحب ياران خوار گرديد فلان . و اذل فلانا : خوار يافت فلان را . اذلة ( azellat ) ع . ج ذلول و ذليل . اذلعباب ( ezle'b b ) ا . ع . نوعى از رفتار شتر . اذلعباب ( ezle'b b ) م . ع . اذلعب اذلعبابا : نيك شتاب رفت . اذلعى ( azlaiy ) ا . ع . نرهء دراز ستبر . اذلغ ( az'aq ) اذلغى ( azlaqiy ) ا . ع . نره و كير . اذلف ( azlaf ) ص . ع . خردبينى . و بينى خرد و باريك . و كسى كه بينى آن شبيه به بينى بوزينه بود . ج : ذلف . يق رجل اذلف و انف اذلف . اذلق ( azlaq ) ص . ع . زبان تيز . و سنان تيز . ج : ذلق . اذله ( azelle ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان خوار و فرومايه و پست و حقير و ذليل . اذليلاء ( ezlil ' ) م . ع . اذلولى اذليلاء : پنهان رفت . و خوار و رام گرديد . و اذلولى فلان : شكسته خاطر شد فلان . و اذلولى الذكر : سست و نرم ايستاد نره . و نيز اذليلاء : سرعت نمودن در كار تا فوت نشود . اذما ( ez - m ) كلمهء موصول يعنى هر وقتى . اذماء ( ezm ' ) م . ع . اذماه اذماء : سخت زد او را و بر باقى جان گذاشت او را . اذمار ( azm r ) ع . ج ذمر . اذمام ( ezm m ) م . ع . اذمه اذماما : نكوهيده يافت او را . و اتيته فاذممته : آمدم او را پس نكوهيده يافتم او را . و اذم به : خوارمند نمود او را . و اذم فلان : كارى كرد فلان كه سزاوار نكوهش گرديد . و اذم له و عليه : گرفت براى او زينهار . و اذم فلانا : زينهار داد فلان را . و رهانيد آن را . و اذمت ركابهم : مانده گرديدند شتران ايشان و واپس ماندند از گروه شتران . و كذلك اذم به بعيره . اذمة ( ezemmat ) ع . ج ذمام و ذمام . اذمقرار ( ezmeqr r ) م . ع . اذمقر اللبن اذمقرارا : پارچه پارچه گرديد آن شير . اذن ( azan ) م . ع . اذنه اذنا : ( از باب نصر ) : زد در گوش او . و اذن ( مجهولا ) : به درد گوش گرفتار شد . و اذن العشب : خشك شدن گرفت آن گياه . اذن ( ezn ) ا . ع . دستورى . و دانست : و فعله باذنى : كرد آن را بدانست من . اذن ( ezn ) م . ع . اذن اذنا و اذنا و اذنا و اذانة : مر . اذان . و اذن له فى الشيى اذنا و اذينا : ( نيز از باب سمع ) : اجازت و دستورى داد او را در آن چيز . و اءذن لى على الامير : دستورى ده مرا برفتن پيش امير . اذن ( ezn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رخصت و جوار و لهى و اجازه و دستور و پروانگى . و اذن دادن ف م . : دستورى دادن . و اذن داشتن ف ل . : دستورى داشتن و مرخص بودن . اذن ( ozn ) و ( ozon ) ا . ع . گوش - مؤنث است - ج : آذان . و جاء ناشرا اذنيه : آمد وادارندهء دو گوش خود يعنى طامع و اميدوار